Een vermoeidheid die niet verdwijnt na rust.
Het is niet de vermoeidheid van een lange dag. Het is iets zwaarders, een uitputting die aanhoudt, zelfs na een goede nachtrust . Ochtendwandelingen worden minder frequent en de bank wordt het domein van een hele middag. Fysiologisch gezien functioneren hart en longen anders met de leeftijd. Maar chronische vermoeidheid kan ook wijzen op bloedarmoede of een subtiele depressie.
Isolement speelt een belangrijke rol. Wanneer er minder redenen zijn om ergens met plezier naar uit te kijken, volgt het lichaam dat voorbeeld. Als je geliefde zuchtend voor de tuin staat die hij of zij ooit met passie verzorgde, is dat geen luiheid. Het komt doordat de inspanning nu een onoverkomelijke uitdaging lijkt.
Emotionele terugtrekking en lichte geheugenproblemen.
Dit is misschien wel het moeilijkst te observeren. Familiediners worden stiller, telefoongesprekken minder frequent, ogen lijken soms af te dwalen. Deze terugtrekking kan gepaard gaan met vergeetachtigheid: woorden die eruit glippen, vragen die herhaald worden, herinneringen die wazig worden.
Deze signalen verdienen aandacht, maar zonder meteen in paniek te raken. Geduld is je beste wapen. Als een verhaal je twee keer wordt verteld, luister er dan naar alsof het de eerste keer is. Iemand de ruimte geven om zelf woorden te vinden, is een teken van respect voor zijn of haar waardigheid.
